|
 |
|
 |
| |
 |
| Alcohol Fino |
| |
 |
| Jimmy Bosch |
| |
 |
| |
 |
| |
 |
| Clan 537 |
| |
 |
| |
 |
|
Urbano
Latino Festival (new latin sounds)
Latin muziek is voortdurend in beweging. Het vindt
steeds weer een eigentijdse vertaling om aan te sluiten bij de heersende
jongerencultuur. Die cultuur is op zijn beurt vaak weer een reflectie
van de dynamiek van een grootstedelijke omgeving.
De eerste editie van "Urbano Latino Festival" gaf een
indringende impressie van hoe dit ene thema zich op verschillende
manieren kan vertalen. Resultaat: een boeiende avond met een staalkaart
aan cross-overs.
Alcohol Fino - De aftrap was
van Alcohol Fino. Een formatie die in wezen de voortzetting is van
een in 1998 in Argentinië opgezette band. In muzikaal opzicht
noemden de heren als hun bron van inspiratie de muziek van Los Fabulosos
Cadillacs, Mano Negra en Rubén Blades. Na het uitbrengen van een
eerste album is de band met een sterk gewijzigde bezetting in Barcelona
aan een tweede leven begonnen. Die nieuwe bezetting is een bont
allegaartje van jonge latino emigranten. Deze multiculturele samenstelling
vertaalt zich in muziek dat als genre in Barcelona wordt aangeduid
met "Música Mestiza". Onder patronage van niemand
minder dan Manu Chao weet de band in de schijnwerpers te komen.
Direct resultaat: een tournee door Duitsland in 2004 waar zij tijdens
diverse festivals met groot enthousiasme zijn ontvangen.
Dit blijkt op hen grote indruk te hebben gemaakt. Wat dat betreft
hadden zij het dit festival als openingsact moeilijk. Lang niet
al het publiek van die avond was binnen en diegenen die binnen waren,
moesten nog duidelijk loskomen.
Jimmy Bosch - Tegen
de tijd dat het optreden van Alcohol Fino afliep, begon DJ Willy
de grote zaal voor te verwarmen voor de hoofdact: een optreden van
Jimmy Bosch. De band maakte een opmerkelijk entree waarmee zij het
publiek onmiddellijk op hun hand kregen. Toen Willy op een gegeven
moment de set afwisselde met een gouwe ouwe van Cortijo ("Pica")
bleken zij al achter de coulissen van het podium te staan. Het nummer
moest ook hen geprikkeld hebben, want tijdens het nummer namen zij
snel hun posities in en nog voor het nummer was afgelopen, hadden
zij het al met zichtbaar plezier overgenomen. Zelden heeft het publiek
zo'n overgang tussen DJ en band meegemaakt. Ook de rest van het
optreden leverde opmerkelijke momenten op. Zo werd wel op weg tijdens
de sets een cha-cha-chá ingezet. Na de eerste paar regels
sloeg zanger Herman Olivera op hol. Voor niet Spaans sprekenden
een moeilijke opgave, maar de gezichten van de leden van de band
spraken boekdelen. Met ingehouden adem en pretoogjes luisterden
zij naar de kwinkslagen en wendingen van het verhaal dat Herman
ter plekke uit zijn mouw schudde. Het werd één van
de vele spontane momenten die het publiek die avond met volle teugen
van Jimmy's salsa dura deed genieten. Jimmy Bosch en zanger Herman
Olivera zijn aan elkaar gewaagd. Zij kennen elkaar zo'n beetje vanaf
de middelbare schoolperiode toen zij samen in La Sonica speelden.
Het was precies in die periode dat Jimmy intuïtief aanvoelde
dat hij bij zijn trombone moest blijven en Herman dat hij een sonero
moest worden. En waar het bij Jimmy zijn lust en leven is moñas
(riffs) te kunnen blazen, draait het bij Herman om sonear, het ter
plekke improviseren van teksten. Beide heren troffen elkaar opnieuw
bij Manny Oquendo en zijn Conjunto Libre. Na deze leerschool, of
beter "universiteit", konden zij bij werkelijk elk orkest
terecht. Hoewel ieder nadien zijn eigen weg is gegaan, hebben zij
nog tal van keren samen opgetreden. Ook verleende Herman medewerking
aan Jimmy's eerste solo-albums.
In opzet heeft de band een sterke negenkoppige bezetting met o.a.
Jeff Lederer op saxofoon, de Japanse Chiemi Nikai op piano en Pucho
Matos op bass. Hoewel ik zeer benieuwd was naar de veelbelovende bijdrage van
de negende man, Mauricio Smith Jr., moest juist deze het optreden
verstek laten gaan. Ik heb echter niet de indruk dat het publiek
hem heeft gemist. Maar hoe deze recht toe recht aan salsa te plaatsen
tussen al die cross-overs? Jimmy ziet zijn salsa dura als hét
geluid van de ruwe multiculturele asfaltjungle van New York. Dat
geluid moet wat hem betreft uiterst dansbaar zijn en een boodschap
uitdragen. Hij wil daarin voorspelbaar zijn zonder verrassingen
of experimenten uit commercieel opportunisme. De boodschap is
hijzelf. De teksten zijn heel persoonlijk en een reflectie van
zijn levenservaring. Daarmee zet hij zich op eigenzinnige wijze
af tegen de salsa romantica en momenteel mateloos populair wordende
raggaeton. En wat dit laatste betreft was het jammer dat de voor
dit festival geprogrammeerde Pablo Bachata niet kon komen. Met
zijn mix van bachata, hip hop en reggaeton zou hij het volkomen
contrast met Jimmy Bosch hebben verbeeld.
Clan 537 - Door programmering gelijktijdig
met de hoofdact kwam Clan 537 er een beetje bekaaid vanaf. Deze
band verdient beter. Door het stigma van de Buena Vista Social
Club denkt de gemiddelde Nederlander bij Cubaanse muziek aan een
traditionele sonbezetting, rum, dikke sigaren en oude mannetjes.
Maar zo stereotiep in het buitenland, zo onbeduidend in het binnenland.
De muziek van de BVSC zegt de gemiddelde Cubaanse jongere veelal
niets. De namen van Amerikaanse R&B- en Hip Hop-sterren echter
des te meer. Het is deze muziek die zij willen horen, liefst wel
vertaald naar het Cubaanse idioom. Bands als Clan 537 zorgen daarvoor
en worden daarom daar op handen gedragen. De naam verwijst naar
het internationale landnummer dat je bij telefoneren eerst moet
draaien voordat je een nummer op Cuba kunt bellen. Ook Clan 537
weet dat de Amerikaanse jongerencultuur zich niet één
op één naar de Cubaanse jongerencultuur laat kopiëren. De Cubaanse jongere moet
zich er ook in kunnen herkennen. Daarvoor moet de muziek een bewerking
ondergaan die dieper gaat dan alleen het husselen van wat instrumenten
en muziekstijlen. In hun muziek gebruikt Clan 537 de percussie om
Afro-Cubaanse (religieuze) tradities te verbeelden en de symfonie
voor verbeelding van meer sociaal maatschappelijke thema's. Hun
teksten tenslotte zijn niet direct bedoeld als protest. In eerste
opzet heeft het niet meer pretenties dan eigentijds muzikaal vermaak.
Maar in dat "niet direct" en "in eerste opzet"
zit 'm nou juist de kneep.
De Cubaanse maatschappij is geordend volgens socialistische principes.
De sociale verhoudingen wijken daardoor totaal af van die in de
VS. Geen klassentegenstellingen dus of ontevredenheid door sociale
ongelijkheid. Het lijken winstpunten maar elke munt heeft een keerzijde.
In deze maatschappij waar iedereen gelijk moet zijn, blijkt het
regime weinig ruimte te bieden aan tegenkrachten. Waar wij de toets der kritiek
zien als een kwaliteitskenmerk, blijkt dit op Cuba te worden gezien
als een bedreiging. Muziek wordt van overheidswege gestuurd en het
staat je niet vrij in teksten van alles en nog wat openlijk aan
de kaak te stellen. Voor Cubanen die hiermee zijn opgegroeid, is
het prudent hanteren van een onduidelijke grens tussen geoorloofd
en ongeoorloofd een soort tweede natuur geworden. Maar jongeren
zouden geen jongeren zijn wanneer zij deze grenzen niet zouden verkennen.
En als het even kan, zullen zij proberen deze te verleggen. Maar
wie in Cuba over de schreef gaat, wordt teruggefloten. Dat is nu
precies wat de heren van Clan 537 is overkomen. In hun geval overigens
niet eens een hoorbaar fluiten. Zij voelden zich op een subtiele
manier op een zijspoor gezet en moesten ervaren dat alles wordt
gedoogd tot het moment waarop je over die bewuste schreef gaat. Hoewel een bepaald nummer
het "op straat" tijdens live optredens erg goed deed en
een hit zou moeten worden, heeft het in de media niet de aandacht
gekregen die het verdiende. Hun album kreeg geen promotie en het
bewuste nummer werd op radiostations constant onderbroken door reclameboodschappen
en andere trucs om het niet voluit te hoeven spelen. Niet dat deze
ervaring hen in enig opzicht heeft geremd; het heeft hun hooguit
behoedzamer gemaakt.
Zij benadrukken het nogmaals: zij hoeven geen society te shockeren
maar willen in eerste aanleg alleen een Cubaans jongerenpubliek
aanspreken. Daarmee komen wij bij de rode draad van het verhaal:
cross-overs zijn geen "must". Elke artiest zoekt zijn
manier om aan te sluiten op een jongerencultuur zoals zij die ervaren.
Het levert even zovele manieren op om de latin muziek te benaderen. De één gaat voor traditioneel, de ander voor dans
en weer een ander voor het ontdekken van nieuwe wegen. Als het
festival één ding duidelijk heeft gemaakt, is dat
wel dat latin muziek niet statisch is en bestaat uit stereotypen.
Wat dat betreft bood dit bescheiden festival een opmerkelijke
programmering en rekende abrupt af met alle vooroordelen op dit
vlak. |
| |
|
|
| © copyright
- latinartiesten.nl 2003 |
|
|
