|
|
Interviews 2005
met (inter) nationale artiesten
In de reeks van "Interview
met" heeft het
Salsa Info team bestaande uit
Otto & Kati van Helden (Lago Latino),
André Lambeck
& Caroline Bergwerf
(Salsa Info) diverse nationale en
internationale artiesten geinterviewd.
|
|
 |
Orquesta de la Luz (Japan)
Wanneer: 30 juli 2005 | Waar: Zomercarnaval, Rotterdam | Tekst: Otto & Caroline | Fotografie Kati van Helden |
|
| |
|
"
Dromer of vredesduif ? "
Het woord zelf was toen nog niet zo ingeburgerd,
maar in 1990 kreeg het gezapige salsawereldje te maken met een heuse
tsunami. Het Japanse Orquesta de la Luz spoelde alle bestaande conventies
omver. Na de ravage de balans opmakend werden de gevolgen duidelijk.
Goede salsa was niet meer het exclusieve domein van de latino. Het
wat salsa betreft nogal conservatieve New York bleek als een blok
te zijn gevallen voor de charmes van Nora Shoji en de band zij achter
zich had staan. Dat was Orquesta de la Luz, één van
de twee salsa-orkesten die Japan op dat moment rijk was.
Wat goed was voor New York moest
ook goed zijn voor de rest van de wereld. Ook die rest van de wereld
viel inderdaad korte tijd later na het uitbrengen van een verpletterend
debuutalbum. De boodschap die zij brachten was duidelijk: "Salsa
caliente del Japon/Hot salsa from Japan". Het cd-hoesje en
de titeltrack spraken wat dat betreft voor zichzelf. Vanaf dat moment
waren zij prominent aanwezig op elk groot salsafestival en de ene
wereldtournee volgde op de andere. In 1993 maakte ook Nederland
kennis met dit fenomeen tijdens een daverend optreden in het Zoetermeerse
Party Center. Toen groot feest dus voor de oude garde. De nieuwe
salsagarde heeft hier natuurlijk niets van meegekregen. Tot het
slotfeest van het afgelopen Rotterdamse Zomercarnaval dan. Duizenden
enthousiaste carnavalgangers ondergingen de sensatie van een bijzonder
strak spelend Orquesta de la Luz. Het is duidelijk, dit zal niet
bij één optreden blijven. Dit moeten wij opnieuw beleven! Ellie Bonilla, de vrouw van Richie Bonilla, kan
zich nog als de dag van gisteren herinneren hoe in 1987 Nora op
de stoep stond van het kantoor van haar man. Ze had niet veel
meer bij zich dan een demotape, een videoband en nog wat foto's.
Richie Bonilla was eigenaar van één van de bekendste
Booking en Managing Agency's voor Latin artiesten in New York.
Nora vroeg Richie om bemiddeling om zo ooit met haar salsaorkest
in New York te kunnen spelen. Richie beluisterde de tape en wat
hij hoorde, beviel hem wel. Hij bedankte Nora en beloofde dat
wanneer zij erin zou slagen de band naar New York te halen, hij
voor haar een aantal optredens zou regelen.
Het kostte Nora twee jaar om dat voor elkaar te krijgen. Richie
Bonilla hield woord en wist het orkest voor een zestal concerten
te boeken. Het orkest bleek in het clubcircuit een regelrechte
sensatie. Niemand wilde geloven dat het geen latino's waren. Nog
minder geloofden zij dat de meesten niet eens één
woord Spaans konden spreken. Ondertussen maakte de video-opname de ronde langs
de verschillende promotors. Uiteindelijk kwam de band terecht
op het bureau van Ralph Mercado. Na de goede pers over de optredens
wilde ook hij met hen in zee gaan. Na het tekenen van het contract
zorgde Ralph Mercado met zijn staf binnen de kortste keren voor
een daverend debuutalbum: "Salsa caliente de Japon/Hot salsa
from Japan". Door het wereldwijde succes van dat album kon
Richie Bonilla prompt een wereldtournee organiseren. Het orkest
en het album sleepte de ene na de andere onderscheiding in de
wacht. Al snel mocht Orquesta de la Luz zich tot de bekendste
en meest succesvolle salsabands ter wereld rekenen.
Het is eigenlijk een bekend verhaal. In Japan zelf was Orquesta
de la Luz tot dan toe nauwelijks bekend. Eerst door alle succes
in het buitenland kregen zij erkenning in eigen land. Het veroorzaakte
daar een ware salsarage. Moest in de beginperiode elk optreden
gepaard gaan met een korte danscursus op het podium. Binnen de
kortste keren kwam daar verandering in. Salsadansscholen schoten als paddestoelen uit
de grond en op het hoogtepunt van de rage telde Japan zeker 50
tot 60 salsa-orkesten. Het leek niet op te kunnen. Toch viel in
1997 Orquesta de la Luz uit elkaar. Ook de salsa viel een beetje
terug net als in de rest van de wereld. Momenteel telt Japan een
stuk of 20 orkesten. Maar dan blijkt daar opeens weer een Orquesta
de la Luz te zijn. Net als tijdens het eerste leven van dat orkest
wordt het stralend middelpunt gevormd door de in 1961 in Tokyo
geboren zangeres Nora Shoji. Hoewel zij als kind al hield van
zingen, leek het er lange tijd op dat zij ballerina zou worden.
Nora kreeg namelijk van haar derde tot haar twaalfde jaar balletles.
En voor zover het nooit iets zou worden met ballet, zag haar moeder
voor haar een toekomst weggelegd als stewardess of cheerleader.
Maar eenmaal op de middelbare school begon het allemaal anders
te lopen.
Omdat zij altijd zong, vroeg een klasgenoot haar op een dag of
zij in zijn band wou zingen. Het repertoire van die band bestond
uit soul en rock. Engelstalige liedjes dus. Nora kan zich nog
levendig herinneren hoe zij destijds Donna Summer imiteerde. De
band bleek voor Nora en haar muzikale vrienden een soort voertuig
waarmee zij de muziek konden verkennen. Ze probeerden andere stijlen
zoals R&B en niet alleen Engelstalige muziek, maar ook muziek
in de eigen taal. Destijds hadden zij totaal geen weet van Latin
en salsa. Toen ontdekte één van haar vrienden
de muziek van Carlos Santana. Als percussionist fixeerde hij zich
vooral op het slagwerk. Als vanzelf rolde hij daardoor in de salsamuziek
en in zijn enthousiasme sleepte hij Nora mee. Op dat moment had
Japan slechts één salsaband: Orquesta del Sol, een
groep die midden jaren zeventig was ontstaan. Zij gingen hun concerten
bezoeken en raakten in de ban van de opgewekte muziek. Deze muziek
wilden zij ook gaan maken. Dat was door de onbekendheid van de
muziek geen eenvoudige opgave. Het was lastig een groep gelijkgestemde
muzikanten te vinden. Maar eenmaal een groep bij elkaar, was de
volgende stap het minutieus bestuderen van geluidsopnamen en videobanden
uit New York. Daar keken zij de techniek van af en er werd geanalyseerd
hoe het orkest in zijn totaliteit functioneerde. Voor de mensen
met een instrument was het daarna een kwestie van de arrangementen
instuderen. Haar eigen rol was veel moeilijker. Voor haar lag
namelijk de uitdaging het Spaans onder de knie te krijgen. Niemand
had zich daar tot dan toe aan gewaagd. Orquesta del Sol had het probleem opgelost door
gebruik te maken van een Puertoricaanse zanger.
Nora sprak op
dat moment geen woord Spaans en schreef wat zij hoorde fonetisch
op. Eerst later is zij Spaanse lessen gaan volgen om de betekenis
van de liedjes te leren. Al met al was in 1984 de oprichting van
Orquesta de la Luz een feit.
Maar Nora wou meer dan alleen salsa spelen zoals ze dat van videobanden
hadden geleerd. Nieuwsgierig ging zij op zoek naar de echte salsa.
In 1987 ging zij voor een bezoek van twee weken naar een vriend
in Panamá en verbleef bij zijn familie. Dit werd haar eerste
kennismaking met salsa in zijn natuurlijke omgeving. Vandaar reisde
zij naar Miami en van Miami ging de reis naar Puerto Rico. Van
Puerto Rico kwam zij terecht in wat voor haar het Mekka van de
salsa was: New York. Waar zij ook kwam, overal klampte zij mensen
aan en vertelde over haar orkest. Uiteindelijk zou zij in het
kantoor terechtkomen van Richie Bonilla en wist zij een deal te
sluiten die de salsawereld zou veranderen. Pas jaren later werd zij zich bewust van een soort
lotsverbondenheid tussen Orquesta de la Luz, New York en haar
levensloop. Op dat moment was Orquesta de la Luz al weer een aantal
jaren ontbonden en waren de muzikanten elk hun eigen weg gegaan.
Tot hun doorbraak hadden zij namelijk kunnen spelen waar ze zin
in hadden. Na de doorbraak werden ze geïdentificeerd met
de muziek van hun succesalbum. Daar moesten zij almaar op blijven
voortborduren. Het werd een soort gouden kooi. Na zeven jaar lang
dag in dag uit met Orquesta de la Luz bezig te zijn geweest, waren
de muzikanten het beu. Ze hadden alles bereikt wat er te bereiken
viel en wilden ruimte om nieuwe wegen in te slaan. Ook Nora wilde
solo verder en had onder eigen naam al een album uitgebracht.
Inmiddels lag ook al een tweede album op stapel. Hoe vreemd het
verband op het eerste gezicht ook lijkt, dat besef van die lotsverbondenheid
kwam door de gebeurtenissen op 11 september 2001. Als zo velen
volgde zij die dag met verbijstering het nieuws over de aanslagen
op het World Trade Center in New York. Maar het was voor haar meer dan alleen nieuws.
Zij voelde een persoonlijke betrokkenheid. New York was tenslotte
zo´n beetje haar tweede thuishaven geworden. Het was New
York dat haar had ontdekt en groot gemaakt. Elk tournee startte
daar. Dit kon zij niet over haar kant laten gaan. Zij wilde iets
doen voor New York en de wereldvrede. Als muzikant kom je dan
al gauw uit op een liefdadigheidsconcert. En wie had daar nu betere
papieren voor dan Orquesta de la Luz?
In 1993 hadden zij immers van de Verenigde Naties een medaille
gekregen voor hun verdiensten voor de wereldvrede! Nora ging prompt
iedereen bellen. Het kostte haar pakweg een jaar voor zij iedereen
bij elkaar had voor het eenmalige optreden. De grote dag was 21
oktober 2002. Het vredesconcert in Tokyo was een enorm succes
en vandaar is het allemaal weer gaan rollen. Het succes smaakte
namelijk naar meer en moest een vervolg krijgen. Maar niet iedereen
van de oude bezetting was daarvoor te porren. Uiteindelijk is een heel
nieuw orkest samengesteld met daarin nog slechts drie leden van
de originele bezetting (zijzelf natuurlijk, de timbalero en één
van de trompettisten). Dit aldus vernieuwde orkest moest de spil
worden van een reeks vredesconcerten, liefst op elk continent één.
De vrede en verbroedering wil zij verbeelden door tijdens zo´n
concert van elk continent één artiest of orkest te
laten optreden. Het is daarbij aan Orquesta de la Luz om salsa te
brengen. Heel veel salsa. Salsa is namelijk voor Nora nog steeds
hét middel om je door een dip in je leven te sleuren. Zij
ziet daarom voor zichzelf een soort opdracht deze muziek als ware
het een medicijn over de wereld aan de man te brengen.
Het heeft echter allemaal nog het stadium van een ruw idee. Het
zal nog wel even duren voor zij het allemaal voor elkaar zal hebben.
Ondertussen is zij met het vernieuwde orkest gaan warmdraaien. Maar
ze heeft geleerd van haar fouten. Ze wil het nu anders aanpakken
dan voorheen om te voorkomen dat het orkest opnieuw uit elkaar zal
vallen. Nog steeds is de muziek
van Orquesta de la Luz een collectieve activiteit. Iedereen heeft
daarbij een taak. Zo zijn het op dit moment Nora en de bongocero
die de teksten verzinnen, de pianist die de melodie bedenkt en de
trombonist die alles uitwerkt in een arrangement. De timbalero vervult
binnen het gezelschap de rol van musical director. Maar nieuw is
dat het geen verbintenis meer is voor het leven. De leden moeten
in- en uit kunnen stappen. Met het aldus vernieuwde Orquesta de
la Luz wil Nora opnieuw het salsapad inslaan. Maar de tijden zijn
ondertussen veranderd.
Ze hebben geen contract meer met het machtige Sony concern of een
Ralph Mercado met zijn RMM. Wel is er Richie Bonilla, haar promotor
van het eerste uur. De nieuwste albums komen uit voor Arco Iris.
Ze hebben een geheel nieuw repertoire. En hoewel Nora vindt dat
het Japans zich niet echt goed leent voor salsa - het is in haar
beleving "te vlak" voor het ritme van de muziek - worden
sommige nummers toch in het Japans gezongen. De albums zijn dan ook,
gelet op de belettering, uitsluitend voor de Japanse markt bedoeld.
Off stage is zij naar Westerse begrippen misschien
een onopvallende persoonlijkheid. On stage is zij één
en al expressie en dynamiek. Verder moet ze over een enorm doorzettingsvermogen
beschikken. De wedergeboorte van het orkest houdt alles verband
met het zoveelste idee dat Nora in haar hoofd heeft gehaald. Eén
van de dingen die haar bij haar rentree in de salsa-scène
is opgevallen, is dat de muziek op dit moment geen grote sterren
meer kent.
Onbevangen vertrouwt zij ons toe dat zij daar met haar Orquesta
de la Luz in wil gaan voorzien. Is dit grootspraak? Hoe onmogelijk
sommige dingen op het eerste gezicht ook lijken, zij heeft zich
inmiddels genoegzaam bewezen. Waarom zou ook dit niet kunnen lukken? |
| |
|
|
| © copyright
- latinartiesten.nl 2003 |
|
|
