|
|
Interviews 2004
met (inter) nationale artiesten
In de reeks van "Interview
met" heeft het
Salsa Info team bestaande uit
Otto & Kati van Helden (Lago Latino),
André Lambeck
& Caroline Bergwerf
(Salsa Info) diverse nationale en
internationale artiesten geinterviewd.
|
|
 |
Gil Semedo (Kaapverdië)
Wanneer: 4 oktober 2004 | Waar: Café Havana, Den Haag | Tekst: Otto & Caroline | Fotografie Kati van Helden |
|
| |
|
"Van
emigrant tot idool"
In het Westen van ons land is momenteel sprake
van een waar offensief om het dansen van Zouk populair te maken.
Vrijwel elke grote dansschool organiseert lessen en op dansavonden
wordt steeds meer ruimte gemaakt voor blokjes met Zouk-muziek. Maar
er is iets opmerkelijks mee aan de hand.
Mensen die wat langer meelopen, denken bij Zouk meteen aan de muziek
van een formatie als Kassav', een groep uit de Franse Antillen die
dit genre heeft uitgevonden en midden jaren tachtig populair wist
te maken.
Maar de muziek waar de mensen vandaag
de dag op leren dansen, lijkt op het eerste gezicht weinig met die
muziek van Kassav' te maken te hebben. Het zou Zouk-love, de romantische
tegenhanger van de up-tempo Zouk-beton zijn. Maar de taal waarin
wordt gezongen, is niet meer het Kreools van de Franse Antillen
en tevergeefs gaat men op zoek naar het karakteristieke getik van
de petit bois, een soort clave, zo kenmerkend voor de muziek uit
Guadeloupe en Martinique. Indertijd, rond 1985, veroverde Kassav'
de wereld met hun "Zouk la sé sel médikaman nou
ni". Maar toen de nieuwigheid er af was en de belangstelling
begon te tanen, was het zaadje inmiddels geplant. Nu, bijna twintig
jaar later, blijkt het zaadje te zijn gegroeid tot een grote boom
met dikke takken. Zoals Salsa in de jaren zeventig een universeel
idioom werd voor Spaans sprekende landen, werd Zouk in de jaren
negentig een universeel idioom voor vooral Portugees sprekende landen
op zowel het Afrikaanse als het Zuid-Amerikaanse continent. En net als bij Salsa waar
elke regio zijn eigen karakteristieken in de muziek laat doorklingen,
ontstonden naast het oorspronkelijke geluid uit de Franse Antillen
Braziliaanse en Afrikaanse varianten. Het blijken vooral deze varianten
te zijn die wij vandaag de dag op onze feestjes voorgeschoteld krijgen.
In onze zoektocht naar artiesten die deze muziek brengen, belanden
wij tot onze verrassing in Rotterdam. Het verhaal aanhorend van
Gil Semedo is als een ontdekkingsreis in muziekland.
Het verhaal begint ergens in de jaren zeventig. Na het verkrijgen
van onafhankelijkheid verkozen vele Kaapverdianen het buitenland
om hun geluk te beproeven. Als zeevaarders kwamen velen van hen
terecht in havenstad Rotterdam. Er vormde zich daar een grote Kaapverdiaanse
gemeenschap die de eigen gewoontes en gebruiken in ere hield. Wat
volgt is eigenlijk het verhaal van de Puertoricaanse gemeenschap
in New York. Er groeide een generatie
op die met één been in thuisland Kaapverdië staat
en met het andere in het land waar ze opgroeien. Nederland dus.
En zoals de jonge Puertoricaanse generatie in New York is gaan zoeken
naar een synthese tussen de traditionele en actuele geluiden om
hen heen, is de jonge Kaapverdiaanse generatie in Rotterdam op zoek
gegaan naar hun synthese van die geluiden. Gil blijkt een exponent
van die jongere generatie te zijn. Het resultaat van zijn zoektocht
heeft het label "Caboswing" gekregen. Zijn teksten gaan
niet zoals bij de traditionele Morna's en Coladera's over het verlangen
naar een geliefde die ergens over de zeeën zwerft. Zij gaan
wel over het wikken en wegen van de jongere, opgroeiend in een koud
ver land en die heen en weer wordt geslingerd tussen welvaart en
heimwee. Alles heeft zo zijn voors en zijn tegens. En als alle jongeren
in zijn positie weet ook hij niet direct te kiezen tussen het één
of het ander.
Muzikaal vertaalt zich dit in een fundament van traditionele Kaapverdiaanse
ritmes met daaroverheen een bouwwerk van allerlei muzikale invloeden
uit een wereldstad. Pop, R&B, Latin, Afrikaans, eigenlijk alles
om hem heen en zo dus ook de Zouk. Het uiteindelijke resultaat,
zijn Caboswing, blijkt een concept dat voor de jongeren heel herkenbaar
is. Niet alleen voor de Rotterdams-Kaapverdiaanse jongeren, maar
ook voor die in Parijs, de Verenigde Staten, Afrika en ook voor
die op Kaapverdië zelf. De verkoopcijfers van zijn CD's liegen
er niet om (inmiddels 8 in totaal) en tijdens zijn vele tournees
krijgt hij moeiteloos een voetbalstadion vol.
Wie is Gil Semedo? Zijn wieg stond in Kaapverdië. De vroegste
herinneringen van hem gaan over het gepraat van zijn familie na
een groot feest. Hun opwinding over de muziek,
het dansen en wat er verder allemaal gebeurde vestigde bij Gil de
overtuiging dat "het" op feesten gebeurde. Daar moest
je zijn om erbij te horen. Zijn ouders emigreerden als zovele Kaapverdianen
naar Nederland. Daar leerde hij net als zijn broers en zussen het
zingen en dansen door alleen maar te kijken en te luisteren naar
allerlei artiesten. Zelfs een moeilijk instrument als de piano kreeg
hij zo onder de knie. Op een gegeven moment formeerde hij een eigen
band. Halverwege de middelbare school begon hij daar succes mee
te krijgen, maar het één ging niet goed samen met
het ander. Gil brak zijn opleiding af en koos voor de muziek.
Vervolgens verwierf hij nationale bekendheid als finalist in de
Soundmixshow van Hennie Huisman. Dit met een nummer van zijn grote
idool Michael Jackson. Het zegt veel over zijn vertrekpunt qua muziek,
dans en het showelement van zijn optredens. Maar met de jaren is de
interesse voor en waardering van de traditionele Kaapverdiaanse
muziek gekomen. Deze interesse is zich gaan vertalen in zijn muziek.
Een ontwikkeling die is te volgen op zijn albums. Deze zoektocht
naar roots blijkt een hele generatie Kaapverdianen te inspireren.
Maar het is niet alleen zijn zoektocht naar roots die hem als artiest
heeft gevormd. Door een ongeluk verloor hij een voet. Een gebeurtenis
die het definitieve einde betekende van zijn Michael Jackson-aspiraties.
Lange tijd dacht hij namelijk dat het de dans en zijn show was waar
de mensen op afkwamen.
Maar ook met aanzienlijk minder dans en show bleven de mensen om
hem vragen. Dat deed hem inzien dat het bij hen ging om de muziek
en de inhoud van zijn liedjes. Hij verlegde het accent en sindsdien
hebben zijn muziek en teksten alleen nog maar aan kracht en inhoud
gewonnen. Inmiddels kan hij het goed
relativeren: hij heeft weliswaar iets verloren maar het heeft hem
wel gemaakt tot de persoon die hij nu is. Rijper, vastberadener
en met een voorbeeldfunctie voor zijn generatie. Het is een rol
waarop hij trots is en alle consequenties van aanvaardt. In de belangstelling
staan, gaat immers gepaard met verlies aan privacy. Maar in weerwil
van alle hectiek zoekt hij bewust ook naar momenten om zichzelf
te kunnen zijn en inspiratie te vinden. Voor succes moet je werken.
Hij weet het als geen ander. Nu zijn albums in het buitensland hun
commerciële potenties hebben bewezen, is wat Gil betreft zijn
doorbraak in Nederland alleen nog maar een kwestie van de kans krijgen.
Want daar draait het in zijn ogen om: toegelaten worden vanwege
de commerciële impact. Kille marketing dus die in schril contrast
staat met het gevoelsleven dat besloten ligt in het te marketen
product. Maar de tijd werkt in zijn voordeel. Door de multiculturele
samenleving is er een groeiende belangstelling voor niet-westerse
muziek. Hij ziet zichzelf als een wereldburger: "ik maak Kaapverdiaanse
muziek, ik zing in het Kaapverdiaans, maar de muziek wordt gemaakt
voor iedereen. Dat is ook mijn bedoeling. Zodat iedereen ervan kan
genieten." Afgelopen zomer heeft hij gepoogd een zomerhit te
scoren. Om zijn werk nog toegankelijker te maken, is er zelfs een
Nederlandstalige versie van gemaakt. De release werd ondersteund
met een in de Rotterdamse binnenstad opgenomen videoclip. Helaas
heeft het 't niet tot een zomerhit gebracht. Hij zit daar niet over
in; volgend jaar beter. Onvermijdelijk moest Gils zoektocht naar
waar wie hij is hem naar Afrika brengen. Kaapverdië was in
de tijd van de slavenhandel een verzamelpunt voor de grote oversteek
naar de Cariben en Zuid-Amerika.
Wie op Kaapverdië in zijn verleden gaat graven, komt uit in
Afrika en dan met name in Guinee Bissau. De culturele lijnen van
beide landen lopen daardoor dicht langs elkaar. Zij zijn voor Gil
dan ook heel herkenbaar en waardevol. Daar liggen de echte roots
en wat Gil betreft is het daarom nu "tijd voor Afrika".
Waar plaatst dit Caribische muziek als bijvoorbeeld de Zouk? Voor
Gil is de Caribische muziek niet meer dan één van
zijn vele bronnen van inspiratie. Maar deze inspiratie ligt net
een nuance anders en gaat minder diep dan inspiratie uit roots.
Onomwonden stelt hij: "Ik heb invloeden van Zouk, maar eigenlijk
maak ik helemaal geen Zoukmuziek." En wat het dan wel is? Gewoon, langzame Caboswing.
Als je wilt, kan je er Zouk op dansen. En daarmee is wat hem betreft
de kous af. Gil Semedo lijkt geen incident of fenomeen. Hij is veeleer
een exponent van de hedendaagse realiteit. In Kaapverdië heeft
vrijwel iedereen familie in het buitenland. De jongeren die in het
buitenland opgroeien hebben één specifieke binding:
hun Kaapverdiaanse achtergrond. Gil is iemand die dat vertegenwoordigt.
Die daarover zingt. Maar hij is niet de enige. Een hele generatie
muzikanten groeit zo op.
Vorig jaar nog veroverde de eveneens in Rotterdam opgegroeide Susanna
Lubrano de prestigieuze Kora All African Music Awards, de Afrikaanse
tegenhanger van de Grammy Awards. Vermoedelijk zullen in Rotterdam
daarom nog vele andere muzikale schatten te vinden zijn. |
|
| © copyright
- latinartiesten.nl 2003 |
|
|
