|
|
Interviews 2004
met (inter) nationale artiesten
In de reeks van "Interview
met" heeft het
Salsa Info team bestaande uit
Otto & Kati van Helden (Lago Latino),
André Lambeck
& Caroline Bergwerf
(Salsa Info) diverse nationale en
internationale artiesten geinterviewd.
|
|
 |
Chiki Chaka Girls (Cuba) - Musica Cubana
Wanneer: 16 & 17 juli 2004 | Waar: Docklands, Amsterdam | Tekst: Otto & Caroline | Fotografie Kati van Helden |
|
| |
|
"Musica
Cubana - Sons of Buena Vista"
De oprechtheid die afstraalde van de oude gegroefde
gezichten van het gezelschap dat onder de naam "Buena Vista
Social Club" wereldfaam verwierf, heeft bij velen het beeld
geschetst dat dit en dit alleen authentieke Cubaanse muziek zou
zijn. Bij velen is ook het beeld gerezen als dat Cuba een soort
muzikaal museum zou zijn. Noch het één, noch het ander
is waar. Met name de son-muziek heeft vanaf de tweede helft van
de negentiende eeuw allerlei ontwikkelingen doorgemaakt en heeft
zich voortdurend aangepast aan de smaak des tijds.
Ook de heren van de Buena Vista Social
Club hadden zo hun voorbeelden. In essentie zijn zij niet meer dan
vertegenwoordigers van een markante periode op de tijdschaal van
de Cubaanse muziekgeschiedenis. Niettemin, door een stijl van zo
lang geleden zo op de voorgrond te plaatsen, wordt duidelijk wat
voor veranderingen deze muziek in de levensloop van slechts één
generatie heeft ondergaan.
Die souplesse waarmee deze muziek er steeds weer in slaagt met de
tijd mee te bewegen, is één van de fascinerendste
aspecten van de Cubaanse muziek. Wel maakt het 't bepalen van het
hier en nu van die muziek tot een riskante onderneming. In Musica Cubana - "Sons
of Buena Vista" worden de Chiki Chaka Girls en Caribbean Storm
naar voren geschoven als zijnde dat hier en nu. Vanuit Cubaans oogpunt
zijn wij in het Westen in onze perceptie van de Cubaanse muziek
blijven hangen bij de stand van zaken eind jaren vijftig, begin
jaren zestig. Dit als gevolg de Cubaanse revolutie en de Amerikaanse
blokkade die daarop volgde. In muzikaal opzicht raakte die blokkade
niet zozeer Cuba, maar veeleer onszelf. In hun visie borduurt Salsa
gewoon voort op de stand van zaken in die tijd en bracht in wezen
niets. Het was Cuba waar de muzikale ontwikkelingen doorgingen en
het is nu aan het Westen om een inhaalslag te maken wat betreft
die veranderde Cubaanse muziek. Vanuit dit perspectief is het niet
meer dan een kwestie van tijd geweest dat deze muziek een verjongingskuur
zou ondergaan doordat Cuba zijn tanden zou zetten in genres als
House, Rap, Hip Hop en andere hedendaagse muzikale ontwikkelingen
op het Westelijk halfrond. Bij dit onvermijdelijke
geldt slechts één gouden regel en dat is dat er op
één of andere manier de Cubaanse identiteit in moet
doorklinken. Wim Wenders heeft met zijn nieuwe muziekfilm "Musica
Cubana - Sons of Buena Vista" en de reeks concerten onder diezelfde
naam precies deze souplesse van de Cubaanse muziek centraal willen
stellen.
Naast het beeld van de oude generatie moest ook een beeld komen
van de jongste generatie die zich muzikaal aandient. Het resultaat
is een scherp contrasterend beeld van een Pio Leiva enerzijds en
die van een Chiki Chaka girl of één van de rappers
van Caribbean Storm anderzijds.Zowel qua leeftijd als qua kledij,
muziekstijl en podiumact lijken het op het eerste gezicht uitersten.
Maar wanneer deze uitersten "het" met 't zelfde orkest
moeten doen, vervagen die verschillen snel. Moeiteloos wordt het publiek
heen en weer geslingerd tussen enerzijds muziek die zich in de jaren
veertig en vijftig heeft bewezen en een meer hedendaags Hip Hop-geïnspireerd
geluid.
Uiteindelijk lijkt het alsof er helemaal geen muzikale generatiekloof
meer is en dwarrelen de Chiki Chaka Girls schaamteloos heupwiegend
om Pio heen. Pio op zijn beurt laat het zich allemaal welgevallen
alsof het nooit anders is geweest. In gesprek met de drie rappers
die samen Caribbean Storm vormen, wordt veel van het hiervoor geschetste
beeld bevestigd. Jongeren op Cuba volgen de muzikale ontwikkelingen
in Amerika op de voet. Alles komt ongecensureerd binnen en wat dat
betreft merken zij weinig van de nog immer bestaande culturele boycot.
Aanvankelijk is die Amerikaanse jongerencultuur één
op één gekopieerd. Zij moesten ervaren dat die cultuur
niet de hunne was en konden er zichzelf niet echt in herkennen.
Dit leidde tot een zoektocht naar nieuwe vormen waarin die eigen
Cubaanse identiteit wel in doorklinkt. Daartoe moesten zij de
verschillende muzikale elementen - zowel Amerikaanse als Cubaanse
- grondig kneden totdat de gewenste vorm werd gevonden. Muzikaal
steekt het vernuftig in elkaar; het zijn ook stuk voor stuk getalenteerde
muzikanten die dit kneedwerk hebben verricht. Wat rest is de verspreiding.
Op Cuba zelf is dat geen probleem, maar buiten Cuba zijn en blijven
zij onbekend. Dit project biedt hen de gelegenheid om met hun muziek
naar buiten te treden.
Het zich niet in die muziek kunnen herkennen laat zich makkelijk
verklaren. De muziek van hun Amerikaanse voorbeelden vindt immers
zijn oorsprong in het ontevreden en uitzichtloze bestaan van minderheidsgroeperingen
die in de slums van grote steden een tegencultuur hebben gecreëerd.
Het zijn de uitwassen van een harde kapitalistische maatschappij.
Deze sociale verhoudingen zijn op Cuba onbekend.De klassenstrijd is daar
al 45 jaar geleden gestreden en de jongeren zijn opgegroeid in een
socialistisch geordend Cuba. Deze jongeren zijn van staatswege geschoold
en werken gericht aan een carrière. Zij hoeven geen society
te shockeren maar moeten in eerste aanleg een Cubaans jongerenpubliek
aanspreken. Het resultaat is muziek die niet meer is bedoeld als
protest maar als eigentijds muzikaal vermaak.
Het gegeven dat zij zich als Cubaanse jongeren niet of niet geheel
in die Amerikaanse jongerencultuur kunnen herkennen, lijkt een universeel
gegeven en zal vrijwel overal buiten Amerika opgeld doen. Vraag
is echter of wat herkenning biedt voor de jeugd op Cuba ook herkenning
biedt voor de jeugd van de rest van de wereld. Ik waag dat te betwijfelen
en er is dus meer aan de hand dan alleen het ontbreken van marketing
en een distributieapparaat. Het lijkt mij dat zij het
momenteel in hoge mate moeten hebben van liefhebbers van Cubaanse
muziek en dan nog diegenen daarvan die open staan voor dit soort
moderne kruisbestuivingen. Maar weten zij aan wie dit nu niet is
besteed, het wel op waarde te schatten? Wat is het heden immers
in de diepte van de tijd? Laten wij ons eens in gedachten in die
tijd verplaatsen naar een moment in de verre toekomst.
Het moment waarop een hoogbejaarde rapper door het publiek wordt
herontdekt en de wereld zich vergaapt aan de markante periode van
de Cubaanse muziekgeschiedenis die hij vertegenwoordigt. Wellicht
is het allemaal geen kwestie van marketing maar gewoon van tijd. |
| |
|
|
| © copyright
- latinartiesten.nl 2003 |
|
|
