Of wie komt de eer toe de mojito in Nederland te hebben geïntroduceerd? Dit is slechts een kleine selectie wapenfeiten uit de bonte verzameling van het echtpaar Ira en Harriett Goldwasser, beter bekend als Dr. en Mrs. Salsa. Kris kras door hun woning hangen trofeeën van hun muzikale hobby. Van foto's tot een oude 78-toerenplaat waar het ooit mee begon. Maar ook slingeren overal instrumenten, van conga´s tot een contrabas en van timbales tot een Puertoricaanse cuatro. Alsof dit alles niet genoeg is, staat voor hun woning in Amsterdam een keurig onderhouden rode Mini die 'Salsa' is gedoopt. Voor zover zij al niet zelf aan de wieg van de Amsterdamse salsa-scene hebben gestaan, het is overduidelijk dat het echtpaar zich in ieder geval actief met de opvoeding heeft bemoeid.

Trigger
Zoals de naam al doet vermoeden, is Ira geen Latino maar een rasechte Newyorker met een joodse achtergrond. Wat hij zich nog kan herinneren van de platen thuis bij zijn ouders waren de albums van Xavier Cugat. Zijn ooms van moeders kant dansten al op zwarte muziek in de Savoy Ballroom. Het is dus niet verwonderlijk dat hij van kinds af aan is gestimuleerd hier ook iets mee te doen. Uitgerekend een plaatje dat een vriend aan zijn zuster had gegeven zou de trigger worden. Die vriend woonde in Spanish Harlem en kwam aanzetten met 'Abaniquito', een opname uit 1949 van het orkest van Tito Puente met de stem van Vicentico Valdés. De toen tien jaar oude Ira was als door de bliksem getroffen. Op deze muziek moest hij dansen. Toendertijd was er daarvoor maar één professionele opleiding, de Katherine Dunham School of Dance. Uren intensieve training op Afro-Cubaanse percussie maakte dat hij in showdansgroepen terechtkwam. Lange tijd leek het alsof hij was voorbestemd om beroepsdanser te worden. Het beviel hem wel in de showbusiness en hij was hard op weg een ster te worden. Ira beschikte vanwege zijn leeftijd over een speciale vergunning om in nachtclubs te mogen optreden. Hij zat zelfs al in de vakbond. Met deze achtergrond zou je verwachten dat hij vervolgonderwijs zou gaan volgen aan de High School of Performing Arts. Toch gooide Ira het roer radicaal om en koos voor een richting waarmee hij een medische studie aan de universiteit kon volgen. Deze beroepskeuze is geen afscheid gebleken. Dans en muziek was én is zijn lust en zijn leven en hij heeft het altijd als een waardevolle hobby gekoesterd.

Brandpunt mambo-rage
Hoewel hij daar eigenlijk te jong voor was, was hij een paar keer de Palladium Ballroom binnengesmokkeld. Deze dansgelegenheid gold als de 'regeringszetel' van de mambo. Die regering telde maar liefst drie eerste ministers: Machito, Tito Puente en Tito Rodriguez. Om beurten staken zij elkaar de loef af om het onverzadigbare publiek met de beste mambo´s ooit te vermaken. Maar tijdens het zomerreces van deze regering verplaatste de scene zich naar de Catskills. Daar overzomerden de gesitueerde Newyorkers in luxe hotels. Die vakantieweken waren deze hotels het brandpunt van de mambo-rage. Elk resort had een tweetal bands onder contract, één gewone en één voor de latinmuziek. Verder waren er dansinstructeurs en de nodige shows om de gasten te vermaken. Het maakte de zomer tot één groot feest. Gedurende zijn middelbare school periode, acht zomers lang, kelnerde Ira in deze hotels te midden van topartiesten en beroepsdansers.

Flauwe hap
Wellicht dat Ira iets te veel van het uitgaansleven genoot. Zijn universitaire studie wou niet vlotten en Ira moest zijn studie in Europa afmaken. Zo gebeurde het dat hij in 1960 in Amsterdam geneeskunde is gaan studeren. Daar aangekomen ging Ira direct op zoek naar latinmuziek zoals hij die uit New York kende. Maar de vaart die de mambo-rage in New York had genomen, was aan Europa voorbij gegaan. De mambo´s hier lagen op het niveau van een Perez Prado en een Xavier Cugat. Wat nog het dichtst in de buurt kwam, was de scene rond Tropicana, de club van Max Woiski Jr. aan het Rembrandtplein. Het was geen New York, maar Ira genoot met volle teugen. Als het even kon, speelde hij zelf op conga mee. Een jaar later ontmoette deze feestneus in een reisbureau aan het Rokin zijn latere echtgenote Harriett Broekman. Zij had eenzelfde achtergrond als Ira. Haar eerste kennismaking met de latinmuziek dateert van vlak na de oorlog. Zij was toen negen jaar oud en was naar de bioscoop gegaan voor de film 'Adios amigos'. Het simpele feit dat dit haar zo bijstaat, geeft aan dat de muziek en cultuur indruk moeten hebben gemaakt. Door haar omgang met Ira werd alles weer opgerakeld. Ondertussen doofden de laatste restjes mambo doordat Nederland net als de rest van de wereld in de ban raakte van the Beatles. Hun Merseybeat was voor Ira flauwe hap. Juist in die periode, 1964, werd de eerste discotheek in Amsterdam geopend. Daar in de 'Fietsotheek', inspelend op het feit dat het een omgebouwde fietsenstalling onder het Hilton was, liet Ira het uitgaanspubliek voor het eerst kennismaken met onvervalste soulmuziek van James Brown.

Besmetting door salsavirus
Terwijl Ira en Harriett in Amsterdam aan het feesten waren, raakte de mambo ook in New York verleden tijd. De Palladium Ballroom moest in 1966 haar deuren sluiten. De big bands hadden het veld geruimd en de charanga's en conjunto's deden hun intrede. De dansvloer trilde nog na van de pachanga en de boogaloo. Cuba, tot dat moment het muzikaal oriëntatiepunt voor de Newyorkse latinmuziek, kon die rol door allerlei politieke verwikkelingen niet meer vervullen. Ondertussen diende zich een nieuwe in New York zelf opgegroeide latino-generatie aan. Een generatie die op zoek was naar een eigen identiteit. Muziek bleek een goede drager voor die identiteit, maar moest daarvoor wel een gedaantewisseling ondergaan. Het moest een eigen herkenbaar Newyorks geluid krijgen. Jerry Masucci voelde dat haarfijn aan en bundelde krachten met Johnny Pacheco. Zij wisten dit gegeven commercieel uit te buiten. Hun muziek met die nieuwe identiteit de naam 'salsa' meegeven, bleek een gouden greep. Met hun Fania platenlabel bouwden zij een imperium. Dit alles speelde eind jaren zestig en begin jaren zeventig. In 1968, Ira had zijn studie inmiddels afgerond, besloot het echtpaar naar New York te gaan. Daar kwam Ira door zijn werk wederom midden in het brandpunt te staan. Dit keer geen danszaal of luxe hotel, maar een ziekenhuis midden in Spanish Harlem, een saneringswijk met grote sociale spanningen. Hier gebeurde het allemaal. Op straat, in het uitgaansleven, iedereen ademde salsa. Werkend als arts in dat ziekenhuis leerde Ira vele artiesten persoonlijk kennen en beleefde intens hoe de Newyorkse latino-gemeenschap besmet raakte met het salsavirus.

Bloed kruipt waar het niet kan gaan
Inmiddels uitgebreid met twee kinderen, verhuisde het gezin Goldwasser in 1975 opnieuw naar Nederland. Salsa bleek niet onbekend, maar was erg 'underground'. Spoedig werden Ira en Harriett in die scene gespot. Het bloed kruipt waar het niet kan gaan en binnen de kortste keren adopteerde het echtpaar 'Salsa de Amsterdam', één van de eerste orkesten dat zich voorzichtig aan dit genre waagde. Het was een tijd dat kranten het woord salsa uit pure onwetendheid nog met een 'z' schreven en het Bimhuis er niets mee te maken wilde hebben, omdat zij het niet verwant genoeg vond aan jazz. Het werk voor Salsa de Amsterdam en alles wat daarop volgde, bracht Ira en Harriett in contact met de wereld van producers en promoters. Het verhaal krijgt een wending in 1987. Vanwege hun kennis en het materiaal waarover zij beschikten, kreeg het echtpaar bij een lokaal radiostation ruimte iets met salsa te doen. Van slechts een enkel uurtje groeide het programma binnen de kortste keren uit naar een avondvullende gebeurtenis met gasten, publiek en gelegenheid om te dansen. Het radiostation werd onderdeel van het uitgaansgebeuren. Mede door hun inzet en aanpak kreeg de salsa in Amsterdam een bloeiend bovengronds bestaan. Na al die jaren maakt het echtpaar nog steeds radio. Niet meer lokaal maar landelijk voor de Concertzender. Elke vrijdagavond is het prijs. Een uur lang laat Ira het programma 'Mambo' uit de speakers schallen. De naam geeft aan dat het hier niet gaat om een programma met de laatste hitjes uit New York. Aan de hand van thema's worden allerlei aspecten van salsa belicht. En één keer per maand, elke tweede vrijdag, claimen Ira en Harriett de nacht met maar liefst zeven en een half uur achtereen latin-jazz.

Gemengde gevoelens
In huize Goldwasser is het leven met muziek en muziek is leven. Ira is zich vanuit zijn professie als psychiater als geen ander bewust van de betekenis van muziek en dans voor expressie van emoties en sociale omgang. Wat dat betreft heeft hij gemengde gevoelens bij de hedendaagse salsascène. Salsa is populairder dan ooit maar heeft last van inflatie. De muziek is in kwalitatief opzicht armer geworden en de fixatie bij de dans op een aangeleerde combinaties van figuurtjes kan hem ook niet echt bekoren. Alle expressie en emotie zijn verdwenen. Wat hem betreft heeft het lang genoeg geduurd en mag latin weer 'underground' gaan om zo weer het domein van liefhebbers te worden.