|
 |
Archief vanaf 2001 - Columns - geschreven door Otto van Helden | Fotografie: Kati van Helden
Deze artikelen/columns zijn in 2005 in diverse uitgaves van het Latinmagazine
Latin a Life gepubliceerd.
Cuba,
een muzikale drieslag
Cuba is muzikaal gezien zonder
twijfel de best gevulde schatkist van de Cariben. Van deze muziek is al bijna
een eeuw een enorme invloed uitgegaan in Europa en zeker ook in Nederland. |
|
| |
 |
 |
| Eric y su Chocolate |
| |
 |
| Estudiantina Ensemble |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|
Na
Cuba's revolutie werd helaas een boycot geproclameerd waardoor dit muzikaal beïnvloeden
wat moeilijker lag. Officieel bestaat die boycot nog steeds, maar lijkt in Europa
een dode letter te zijn geworden. Niet alleen is Cuba een geliefde vakantiebestemming,
ook talloze Cubaanse artiesten hebben Europa ontdekt en maken jaarlijks een tournee.
Cubaanse muziek is hier populairder dan ooit. In elk huis ligt wel een cd-tje
met deze muziek, al is het maar als herinnering aan een vakantie of concert.
Het
kon dus niet uitblijven of ook Nederlandse muzikanten willen hun krachten meten
met deze intrigerende muziek. Op zich is dat niet nieuw. Al jaren zijn er orkesten
die deze muziek op het repertoire hebben staan. Maar doordat men steeds beter
bekend raakt met het origineel, wordt de lat voor de kopie steeds hoger gelegd.
Zo hoog zelfs, dat sommige orkesten de fase van kopie allang zijn gepasseerd.
Artiesten van hier kunnen zich inmiddels heel goed meten met hun voorbeelden daar.
Ook treedt er specialisme op. Volstond lang geleden de vermelding van 'latin orkest',
nu zal je preciezer moeten zijn. Je bent een 'merengueband' of een 'salsaband'.
Soms adverteert een orkest zich als 'Cubaanse band'. Door onze toegenomen kennis
volstaat ook dat niet meer. Want speel je nu son, guaracha of timba? Hoe divers
het kan zijn, blijkt uit gesprekken met Ricardo Bekema, een enthousiaste gitarist
van Surinaams-Nederlandse afkomst, Kris Förster, een Nederlandse pianist
en Eric Durrer, een percussionist uit Luxemburg. Ricardo heeft een estudiantina,
Kris een timbaband en Eric een charanga-orkest. Wij plaatsen hun verhalen naast
elkaar.
Hoe en wanneer?
Eric had in 2002 een drietal nummers
geschreven en wou die graag zelf spelen. Hij zat nog op het conservatorium en
benaderde een aantal medestudenten. Verder sprak hij nog wat mensen aan die hem
een goede keuze leken voor zijn project. Het klikte en nog datzelfde jaar is hij
voor het eerst met 'Eric y su Chocolate' naar buiten getreden. De naam 'Chocolate'
verwijst naar de prominente aanwezigheid van latino's in zijn orkest. Ricardo
had een langere aanloop nodig. In 2001 maakte hij kennis met de muziek van estudiantinas
(zie kader). Dit was precies wat hijzelf ook wou doen. Helaas was in Nederland
over deze muziek vrijwel niets bekend. Uiteindelijk is hij op locatie veldwerk
gaan doen. In
2003 had hij voldoende kennis vergaard en ging aan de slag. Het viel echter niet
mee om nog zeven andere gelijkgestemde muzikanten te vinden. Alles bij elkaar
duurde het tot 2005 eer hij met zijn 'Estudiantina Ensemble' een podium kon beklimmen.
Kris had het wat dat betreft gemakkelijk. Begin dit jaar besloot hij met een
nieuwe band timba te spelen. Maar hoe het juiste gezelschap bij elkaar krijgen?
Het vage idee kreeg vorm na een optreden van 'Doble Impacto'. Hij zag een trombonist
spelen wiens foto hij in een hoesje had gezien van een cd van 'Pupy y Los Que
Son Son'. Deze trombonist bleek nu in België te wonen en stond voor samenwerking
open. Hij was zelfs zo enthousiast dat hij de leden van zijn eigen orkest 'Contrabando'
stimuleerde om samen met Kris 'La Mezcla Perfecta' te vormen.
Waarom
Cubaans?
Bij Ricardo blijkt alles te zijn begonnen in 1992. Hij kocht toen
een cd van 'Eliades Ochoa y Cuarteto Patria'. Toen is hij de Cubaanse muziek gaan
verkennen. Lange tijd was 'La Vieja Trova Santiaguera' zijn oriëntatiepunt.
Dat veranderde toen hij kennismaakte met 'Estudiantina Invasora'. Het was de expressie,
de doorleefdheid van de muziek en poëzie die hem trof. Ook de curieuze instrumentatie
fascineerde hem.
Na eveneens een oriëntatie op het verleden wil Kris
met zijn Mezcla Perfecta nu heel bewust een doorsteek naar het heden maken. Voor
hem is muziek iets dat met zijn tijd meegaat. Het traditioneel willen spelen van
oude sonmuziek is niet meer dan rondtollen in het verleden. Voor de New Yorkse
salsa geldt min of meer hetzelfde. Kris vindt dat het genre in zijn ontwikkeling
is blijven stilstaan en op nu niet meer dan een herhaling van zichzelf is.
Het
meest sprekende genre voor zijn plannen is daarom de timba. Het leent zich bij
uitstek voor cross-overs vanuit Cubaans naar andere muziekstijlen. Zijn voorbeelden
zijn orkesten als 'Manolito y su Trabuco' en Pupy y los Que Son Son. Toch is La
Mezcla Perfecta geen getrouwe kopie van deze orkesten. De bezetting is naar eigen
smaak en mogelijkheden aangepast, waardoor het geen fluit/viool-combinatie heeft.
Het ruwe concept voor Eric's orkest is ontleend aan het moderne charanga-concept
van 'Las Maravillas de Florida' en (wederom) Manolito y su Trabuco. Niet toevallig
twee orkesten waarop Manolito Simonet zijn stempel heeft gedrukt. Maar Eric wil
zich daar niet al te strak op vastpinnen.
Hij schrijft driftig aan een eigen
repertoire en laat zich naast Cubaanse muziek ook inspireren door New Yorkse salsa.
Als het uitkomt, neemt hij zelfs elementen over van salsa-romantica. Directe aanleiding
om voor deze muziek te gaan was voor Eric een studiereis naar Cuba. Het trof hem
hoe de muziek zich daar door alle aspecten van het dagelijks leven heeft gevlochten.
Het maakt dat je de muziek heel intens beleeft. Ook speelt voor hem een rol dat
je met Cuba ook gelijk bij de wortels zit van vrijwel alle latinmuziek.
Grote
veranderingen in de toekomst?
Hierover lopen de meningen redelijk uiteen.
Voor Kris is muziek beweging. Als hij de ruimte krijgt, wil hij meebewegen. Maar
dat kan alleen wanneer hij kan spelen met de bezetting die nodig is voor de muziek
die hij wil brengen. Graag wil hij de uitdaging aangaan om bruggen te slaan naar
andere moderne muziekvormen. Daarop zal de bezetting moeten worden aangepast.
Hij denkt daarbij eerder aan uitbreiding dan aan inkrimping. En zijn verlanglijstje
ligt al klaar: een fluit/viool-combinatie, een elektrische gitaar of wellicht
een draaitafel.
Ricardo is even stellig, maar maakt een andere keuze. Hij
heeft zijn missie in het leven gevonden: het in stand houden van de traditie van
de estudiantina. Er is geen haar op zijn hoofd die erover denkt de stijl of de
bezetting nog te veranderen.
Maar waar Kris er niet over peinst om concessies
te doen louter en alleen om de band betaalbaar te maken, worstelt Eric wel met
dit probleem. Eric y su Chocolate klinkt in zijn volle bezetting precies zoals
het orkest zou moeten klinken. Wat dat betreft streeft Eric geen veranderingen
na. Wanneer het om budgettaire redenen niet mogelijk is het voltallige orkest
te boeken, moet de formatie kleiner worden gemaakt en zullen elementen wegvallen.
Steeds weer wikt en weegt Eric tot waar hij moet gaan om nog achter de kwaliteit
van het product te kunnen staan.
Natuurlijk is er tijdens ons gesprek veel
meer over tafel gegaan. De Cubaanse muziek is voor deze heren alleen maar een
knop waarop je moet drukken, en de waterval barst los. Het repertoire en de bezetting
van hun orkesten mogen duidelijk verschillend zijn, hun passie en gedrevenheid
is gelijk.
Begrippen als 'conjunto' en 'charanga' zijn inmiddels algemeen
bekend. Dit geldt in veel mindere mate voor de 'estudiantina'. De originele estudiantina
groepen dateren van eind 19e eeuw. Ze speelden in traditionele universiteitsuniformen
op buurtfeesten en andere festiviteiten, waarbij de Cubaanse volksversie van de
danzón muziek werd vertolkt. Typerend voor deze stijl is dat er percussie
wordt gespeeld op pailitas cubanas, naast instrumenten als claves, maracas en
güiro. |
| |
|
|
| Copyright:
De inhoud van deze site, de daarin opgenomen gegevens, afbeeldingen, geluiden,
teksten en combinaties daarvan en de programmatuur zijn beschermd door auteurs-
en databankrechten. Deze rechten berusten bij Salsa Info. Zonder schriftelijke
voorafgaande toestemming van Salsa Info is het niet toegestaan deze site of enig
onderdeel daarvan te kopiëren. |
| © copyright
- latinartiesten.nl 2003 |
|
|
